Terugblik Dodenherdenking 4 mei 2026

De Rijswijkse Piet ten Bosch weigerde in 1943 om de loyaliteitsverklaring van de Duitsers te ondertekenen. Met die verklaring probeerden de Duitsers verzet onder studenten tegen te gaan. Samen met twee medestudenten van de universiteit in Delft, Rinus Hallegraeff en Juup Willemse, besloot hij daarom via een ontsnappingsroute door de Pyreneeën naar Engeland te vluchten. Na een controle van de Duitse Grüne Polizei in Frankrijk werden ze gevangengenomen. In oktober 1943 werd Piet naar het werkkamp  Buchenwald gedeporteerd. Drie dagen na de bevrijding op 11 april overleed hij in dat kamp aan de gevolgen van de ziekte TBC. Ook Rinus Hallegraeff overleefde het niet. Jan ten Bosch vertelde tijdens de bijeenkomst ook over zijn eigen ervaringen tijdens zijn bezoek aan Buchenwald.  

Het gezelschap in de kerk vertrok na de bijeenkomst in de Oude Kerk in stille tocht naar het Monument voor de Gevallenen in Park Hofrust. Daar hadden meerdere Rijswijkers zich al verzameld voor de herdenking. Om 20.00 uur zijn hier twee minuten stilte in acht genomen om de doden te herdenken. Het taptoesignaal, het daaropvolgende Wilhelmus en de overige koralen werden gespeeld door Forum Hadriani. Na de twee minuten stilte legden burgemeester Huri Sahin en wethouder Mark Wit namens de gemeente Rijswijk een krans bij het monument, gevolgd door de toespraak van de burgemeester.

In haar toespraak stond de burgemeester stil bij verschillende verhalen uit de Tweede Wereldoorlog, waaronder het verhaal van Piet ten Bosch maar ook van Rika Doodewaard, voor wie binnenkort een struikelsteen wordt geplaatst. Zij benadrukte de kracht van luisteren: “Luisteren is misschien wel een van de meest eenvoudige dingen die we als mens kunnen doen, en tegelijk een van de moeilijkste. Echt luisteren vraagt dat we onze eigen stem even loslaten. Dat we ruimte maken voor de ander. Ik geloof in de kracht van luisteren. Luisteren geeft erkenning. Erkenning aan verhalen die verteld móeten worden. Aan pijn die gezien moet worden. Aan herinneringen die niet mogen verdwijnen. In de stilte van vandaag schuilt iets krachtigs. De kracht van luisteren.”

De burgemeester maakte ook de koppeling met vandaag: “We kunnen niet om de gebeurtenissen van vandaag heen als we het hebben over het verleden. We leven in een tijd van oorlogen en conflicten, in het Midden-Oosten en in Oekraïne. Maar ook in ons eigen land is al lange tijd sprake van polarisatie en spanningen. We lijken elkaar kwijt te raken door de onzekerheden om ons heen. Juist daarom is het belangrijk dat we naar elkaar luisteren en elkaar echt zien. Dat we even stil zijn en ruimte maken voor de stem van de ander.”  

Hierna zongen de Vocals van het Rijswijks Jeugd Theater Lege stoelen, lege tafels uit de musical Les Misérables. Vervolgens las de 13-jarige kleindochter van Jan ten Bosch, Phéline van der Heide, een gedicht voor. Verschillende nabestaanden legden daarna bloemen bij het monument, waaronder Iedje ten Bosch, de 98-jarige zus van Piet ten Bosch. De Historische Vereniging Rijswijk en Kinderrechtenambassadeurs Alec, Floor, Diana en Noah legden ook bloemen ter nagedachtenis aan de slachtoffers. Aan het einde van de herdenking konden alle aanwezigen langs het monument lopen en werd er koffie en thee gedronken in het Oude Raadhuis.  

Lees hier de toespraak van de burgemeester, uitgesproken tijdens deze Dodenherdenking in Rijswijk.  

Foto's zijn gemaakt door: Frank Jansen